عرفى اى بود كه هنوز با خود داشتند . با وجود چنين رسوبات فكرى ، آنان پيامبر صلى الله عليه و آله را رهبرِ كار آزموده‌اى به شمار مىآوردند كه امكان خطا و صواب در كارهاى او هست . از اين رو ، آنان به پيامبر اعتراض‌هايى مىكردند كه به يك شخص عادى متوجه است ! با اينكه خداى سبحان و سنّت نبوى ، از چنين افكارى باز مىدارد و احاديث زيادى از پيامبر در اين قالب ثابت است ؛ مانند : * ما لكم تَضْرِبون كتابَ الله بعضَه ببعض ؟ بهذا هَلَكَ مَن كان قَبْلَكم « 1 » ؟ ! چرا بعضى از آيات را با دستاويز آيات ديگر به دور مى اندازيد ؟ ( ناديده مى گيريد ؟ ) با اين شيوه پيشينيانتان هلاك شدند ؟ ! * أَيُتَلَعَّب بكتاب الله وأنا بينَ أَظْهُرِكم « 2 » ؟ ! آيا در حالى كه من هنوز در ميانتان هستم كتاب خدا را بازيچة خود قرار داده ايد ؟ ! * أبهذا أُمِرْتُم أو بهذا بُعِثْتُم أن تَضْرِبوا كتابَ الله بعضَه ببعض ؟ ! إنّما ضَلَّتِ الأُمَم قبلَكم في مثل هذا ! إنّكم لَسْتُم ممّا ههنا في شيء ! أُنظروا الذي أُمِرتم به فاعملوا به ، والذي نُهيْتُم عنه فَانْتَهوا « 3 » ؛ آيا به اين امر شده ايد ( يا بر اين كار وادار گشته ايد ) كه بعضى از آيات كتاب خدا را با دستاويز ايات ديگر ناديده بگيريد ؟ ! امّت‌هاى پيش از شما در نظير اين كار گمراه شدند ! شما را چه به اين ! بنگريد به چه امر شديد تا به آن عمل كنيد ، و از چه چيز نهى شديد تا به آن دست نيازيد . پيامبر صلى الله عليه و آله احاديث زيادى را براى زدودن اين فهم و جاىگزينى بينش ديگرى نسبت به پيامبر و مقام عصمتش ، پى افكند ؛ چراكه جامعه آن روزگار به پيامبر واقع‌بينانه

--> ( 1 ) . مسند احمد 2 : 178 ، حديث 6668 ( و ص 185 ، حديث 6741 ) ؛ فتح البارى 9 : 100 - 101 ؛ المعجم الأوسط 2 : 79 ، حديث 1308 ( و جلد 3 ، ص 227 ، حديث 2995 ) . ( 2 ) . سنن نسائى 6 : 142 ، حديث 3401 ( ابن حجر در « فتح البارى 9 : 362 » آورده است كه راويان اين احاديث ثقه‌اند ) ؛ المبدع 7 : 262 . ( 3 ) . مسند احمد 2 : 195 ، حديث 6845 ؛ السُنّه ( ابن ابى عاصم ) 1 : 177 ، حديث 406 ؛ اعتقاد أهل السنّه 4 : 627 ، حديث 1119 ؛ المعجم الأوسط 2 : 79 ، حديث 1308 .